Airco zelf installeren: wat mag wel en wat niet?

Een split-airco zelf ophangen en aansluiten mag niet. Laat de plaatsing en het vullen doen door een monteur met een F-gassendiploma. Het installatiebedrijf moet ook gecertificeerd zijn.

Koudemiddel is de stof waarmee een airco kan koelen. Sommige koudemiddelen bevatten F-gassen: gefluoreerde broeikasgassen. Die dragen bij aan de opwarming van de aarde als ze ontsnappen. Daarom gelden er regels voor wie ermee mag werken. De consumententips van de ILT leggen uit dat je installatie en onderhoud aan een monteur met diploma moet overlaten.

Een split-airco heeft een buitenunit en één of meer binnenunits. Daartussen lopen leidingen met koudemiddel. Die onderdelen moeten op de plek van gebruik met elkaar worden verbonden.

De F-gassenverordening, art. 3, punt 17, noemt het koppelen van delen met F-gassen om het koudemiddelcircuit te sluiten installatie. In gewone woorden: verbind je die leidingen zodat het koudemiddel door het systeem kan stromen, dan ben je aan het installeren. Dat geldt ook als er daarna geen koudemiddel meer bij hoeft.

Nee. Voorgevuld betekent dat er al koudemiddel in zit. Het betekent niet dat je de delen zelf mag verbinden. Ook het aansluiten van een voorgevulde split-airco met snelkoppelingen sluit het koudemiddelcircuit en telt dus als installatie.

Woorden als “quick connect” en “plug and play” veranderen die regel niet. Moeten er bij jou thuis nog leidingen met koudemiddel aan elkaar worden gekoppeld? Laat dat dan doen door een gecertificeerde monteur, ook wanneer bijvullen niet nodig is.

Een met F-gassen gevulde split-airco die niet hermetisch gesloten is, mag alleen aan je worden verkocht als vaststaat dat een gecertificeerd bedrijf hem installeert. Hermetisch gesloten betekent hier dat het koudemiddelcircuit in de fabriek met permanente verbindingen is dichtgemaakt. Bij een split-airco moeten de onderdelen nog op locatie worden aangesloten.

Deze verkoopregel staat in art. 11 lid 7 van de F-gassenverordening. De verkoper moet bijhouden welke apparatuur is verkocht en welk gecertificeerd bedrijf de installatie uitvoert. Volgens art. 7 lid 4 moet hij die gegevens minstens vijf jaar bewaren.

IPLO beschrijft controles van de ILT bij aanbieders zoals bouwmarkten en webshops. Webshops houden zich in de praktijk soms niet aan de regels. Let dus op als een verkoper helemaal niet naar het installatiebedrijf vraagt. Dat je een set kunt bestellen, betekent niet dat je hem zelf mag aansluiten.

Koudemiddel kan ontsnappen tijdens installatie of door een beschadigde leiding of aansluiting. Veel airco’s gebruiken HFK’s (fluorkoolwaterstoffen) als koudemiddel. Dat zijn sterke broeikasgassen. Laat daarom ook onderhoud en reparatie over aan een gecertificeerd bedrijf. Haal een bestaande split-airco niet zelf van de muur en blijf van de leidingen af.

Koop nooit zelf koudemiddel online om je airco bij te vullen. De ILT waarschuwt dat er veel illegale koudemiddelen worden aangeboden. Voor het kopen van F-gassen voor installatie en onderhoud is certificering vereist volgens art. 11 lid 6.

Boete voor werken zonder certificaat

Bij toezicht en handhaving noemt IPLO boetes voor bedrijven en monteurs die zonder het juiste certificaat werken: 1.500 euro voor personen en 3.000 euro voor bedrijven. Die bedragen gaan over bedrijven en monteurs zonder certificaat. Ze zijn geen vast boetebedrag dat je als particulier voor zelf installeren krijgt.

Een mobiele airco kun je zelf neerzetten. Daarvoor heb je volgens Milieu Centraal geen monteur nodig. Dit is een verplaatsbaar apparaat, in plaats van een split-systeem met een apart binnen- en buitendeel.

Milieu Centraal raadt een mobiele airco af: hij gebruikt veel stroom en koelt slecht op hete dagen. De slang moet door het raam naar buiten, waardoor warme lucht weer naar binnen komt.

• Plek bespreken: bedenk waar je het binnen- en buitendeel zou willen en bespreek dat met de installateur.
• Geluid meenemen: bespreek het geluid van de buitenunit. Milieu Centraal noemt maximaal 45 dB geluidsdruk op de erfscheiding (de grens met het perceel van de buren). Zet de buitenunit liever niet vlak bij het slaapkamerraam van de buren.
• Vergunning nagaan: bekijk vooraf of je een vergunning nodig hebt. Lees daarover op de homepage over airco installatie Landgraaf.
• Offertes vergelijken: vraag wat de installateur gaat doen en vergelijk de aangeboden werkzaamheden. Je kunt hiervoor offertes van installateurs aanvragen.

Deze voorbereiding is iets anders dan zelf monteren. Laat het ophangen, het aansluiten en het werk aan het koudemiddel aan de monteur over.

1. Vraag welk bedrijf de installatie uitvoert en welke monteur komt.
2. Controleer het bedrijf op BRL 100. Dit is het bedrijfscertificaat voor werken met koudemiddelen.
3. Controleer de monteur op BRL 200. Dit is het persoonlijke certificaat van de monteur.
4. Zoek beide op in het Centraal Register Techniek. Controleer dus het bedrijf én de persoon die bij je komt werken.

Ook een zelfstandig werkende monteur heeft een bedrijfscertificaat en een persoonlijk certificaat nodig. Een STEK-logo is volgens Milieu Centraal een extra kwaliteitskenmerk. Gebruik het register om de certificaten te controleren. Vermoed je dat een bedrijf zonder de vereiste certificaten werkt? Je kunt dat melden bij de ILT.

Bekijk de lijst met installatiebedrijven in en rond Landgraaf en controleer ook die bedrijven en hun monteurs in het register voordat je een afspraak maakt.